Εκλογές: Από την πρώτη Κυριακή θα βγαίνουν Δήμαρχοι και Περιφερειάρχες

Ριζικές αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο εκλογής, διακυβέρνησης και λειτουργίας των Δήμων και Περιφερειών περιλαμβάνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τον οποίο έδωσε σε δημόσια διαβούλευση ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος.

Οι βασικότερες τροποποιήσεις αναθεωρούν τον τρόπο διεξαγωγής των αυτοδιοικητικών εκλογών του 2028, προβλέποντας την ανάδειξη Δημάρχων και Περιφερειαρχών σε μία μόνο Κυριακή, με κατάργηση του δεύτερου γύρου και ενεργοποίηση της λεγόμενης «εναλλακτικής» ψήφου.

Πώς θα λειτουργεί ο μηχανισμός του ενός γύρου

Σύμφωνα με τις προωθούμενες ρυθμίσεις, οι αυτοδιοικητικές εκλογές σε 332 Δήμους και 13 Περιφέρειες θα διεξάγονται ανά πενταετία, σε έναν γύρο, την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου.

Οι ψηφοφόροι θα «σταυρώνουν» κανονικά τον συνδυασμό, τον δήμαρχο ή περιφερειάρχη που προτιμούν, καθώς και τους συμβούλους – όπως ίσχυε έως σήμερα. Ωστόσο, στο κάτω μέρος του ψηφοδελτίου θα αναγράφονται και οι υπόλοιποι συνδυασμοί (κατά σειρά ανακήρυξης), ώστε ο εκλογέας να μπορεί, εφόσον το επιθυμεί, να δώσει και μία εναλλακτική – συμπληρωματική ψήφο.

Η καταμέτρηση θα γίνεται όπως στις εκλογές του 2023.

Το όριο του 42% και η δεύτερη φάση

Εάν ο πρώτος σε σταυρούς συνδυασμός ξεπεράσει το 42%, εκλέγεται άμεσα ο δήμαρχος ή περιφερειάρχης, λαμβάνοντας τουλάχιστον τα 3/5 των εδρών. Στην περίπτωση αυτή, η εναλλακτική ψήφος δεν λαμβάνεται υπόψη.

Αν κανείς συνδυασμός δεν υπερβεί το 42%, ενεργοποιείται δεύτερη φάση καταμέτρησης:

• Προκρίνονται οι δύο πρώτοι συνδυασμοί (αυτοί που με το παλιό σύστημα θα πήγαιναν στον β’ γύρο).
• Στους σταυρούς που ήδη συγκέντρωσαν προστίθενται οι εναλλακτικές ψήφοι που έλαβαν από ψηφοφόρους των συνδυασμών που αποκλείστηκαν.
• Νικητής ανακηρύσσεται όποιος συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους στο σύνολο και των δύο φάσεων.

Παράλληλα, εισάγεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου.

Παράδειγμα

Έστω ότι ο συνδυασμός Α λαμβάνει 40%, ο Β 36% και οι υπόλοιποι συνδυασμοί αθροιστικά 24%. Από το 24%, ας υποτεθεί ότι το 5% δίνει εναλλακτική ψήφο στον Α, το 10% στον Β και το υπόλοιπο 10% δεν επιλέγει κανέναν.

Τελικό άθροισμα:

Α: 40% + 5% = 45%

Β: 36% + 10% = 46%

Νικητής αναδεικνύεται ο συνδυασμός Β.

Όπως αναφέρει ο υπουργός Εσωτερικών, το νέο σύστημα υπηρετεί την αυξημένη δημοκρατική νομιμοποίηση, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει:

• Τα διοικητικά και δημοσιονομικά βάρη της διπλής αναμέτρησης.
• Την υψηλή αποχή στον δεύτερο γύρο.

Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου, τη δεύτερη Κυριακή επιστρέφουν στην κάλπη περίπου οι μισοί από τους ψηφοφόρους του πρώτου γύρου. Ενδεικτικά, στον β’ γύρο του 2023 ψήφισε μόλις το 26,7% στον Δήμο Αθηναίων, 32,5% στη Θεσσαλονίκη και 44,5% στην Πάτρα.

Επιπλέον, η προσέλευση των ετεροδημοτών καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη όταν καλούνται να διανύσουν εκατοντάδες χιλιόμετρα μέσα σε μία εβδομάδα, ενώ διαπιστώνεται τεράστιο διοικητικό βάρος τόσο για τις αυτοδιοικητικές υπηρεσίες όσο και για τους υπαλλήλους των δικαστηρίων.